مقدمه:
اگر رشته تحصیلی شما علوم تجربی باشد به احتمال بسیار زیادی حداقل یکبار به انتخاب کردن رشته پزشکی به عنوان رشته تحصیلی خود فکر کرده اید.در جامعه ایران،این رشته یکی از پر متقاضیترین رشته های دهههای اخیر بوده است و بسیاری از خانوادهها این رشته را برای فرزندان محصل خود هدف دانسته و حتی برای برخی یک رویا است.با همه این میل و تقاضاها برای پرشک شدن و قبولی در این رشته ، خیلی از ما اطلاعات زیادی راجع این رشته،دوره تحصیلی آن،زیست دانشجویی آن و در ادامه آن فضای کاری و شغلی نداریم و یا حداقل با اطلاعات دقیق و کافی از این رشته نداریم بلکه بیشتر از دور و با جامعه آماری ناکافی و یا حتی از دریچه تبلیغات کنکوری و پست های انگیزشی به این رشته نگاه کردهایم و با کلیشهها آن را بررسی میکنیم.هدف این مقاله بیشتر آشنا شدن افراد با این رشته است . اگرچه برای معرفی این رشته مقالههای زیادی میتوان نوشت و معرفی کامل آن مستلزم بررسی بخش به بخش مراحل تبدیل شدن به یک پزشک و حتی بعد از آن است اما در این مقاله صرفا به کلیات این رشته و پاسخ به سوالات اولیه داوطلبان و خانواده ها میپردازیم . تیم کتاب سنج از شما دعوت میکند تا فقط به این مقاله اکتفا نکرده و سایر مقالات این سایت یا سایر سایتها را نیز مطالعه فرموده و اطلاعات خود را کامل تر کنید .
چرا رشته پزشکی وجود دارد و هدف آن چیست؟
رشته پزشکی وجود دارد چون انسانها همواره با خطر و ابتلا به بیماری، درد، آسیب، ناتوانی و مرگ زودرس روبهرو بودهاند و جوامع برای شناخت بدن انسان، پیشگیری از بیماری، درمان بیماران و کاهش رنج به یک دانش و حرفه سازمانیافته نیاز داشتهاند. به طور کلی می توان اهداف پزشکی را در چند جمله بیان کرد که در زیر آمده اند : 1. پیشگیری از بیماری و حفظ سلامت 2.تشخیص بیماریها و فهم علت آنها 3.درمان، کنترل یا کاهش اثر بیماریها 4.کاهش درد و رنج انسان 5.توانبخشی و کمک به بازگشت فرد به زندگی عادی 6.مراقبت از بیماران لاعلاج و حفظ کرامت آنان 7.ارتقای سلامت فردی و عمومی جامعه پس به طور خلاصه می توان گفت هدف پزشکی کاهش رنج و درمان بیماری هاست .
برای پزشک شدن باید چند سال درس بخوانیم و باید چه مراحلی را طی کنیم؟
به طور کلی تحصیل در رشته پزشکی حدود هفت تا هشت سال ( 14 تا 16 ترم) طول می کشد که البته با توجه به تلاش فرد میتواند تغییر کند اما حداقل هفت سال را باید برای آن در نظر گرفت و اگر اتفاقاتی مثل مردودی ، مشروطی یا مرخصی و …. در این دوره نیز بی افتد این دوره طولانی تر می شود . به طور کلی در پزشکی چهار مرحله داریم: مرحله 1: علوم پایه ( 2 تا 2.5 سال ) : همان طور که اسم این دوره پیدا است در این مرحله پایه و دانش بنیادین پزشکی به دانشجویان ارائه می شود و تسلط دانشجو نیز در این دوره از مطالب ارائه شده سنجیده خواهد شد و در صورت داشتن تسلط کافی ( قبولی در آزمون جامع علوم پایه ) می تواند وارد مرحله بعدی شود . برای نمونه دروس اصلی این دوره در زیر آمده است : بیوشیمی ، بافت شناسی ، اپیدمیولوژی ، آناتومی( اندام ، سر و گردن ) ، جنین شناسی ، ایمنیشناسی ، انگلشناسی ، ویروس و باکتری شناسی، تغذیه ، ژنتیک ، زبان تخصصی ، روانشناسی ، فیزیولوژی مرحله 2: فیزیوپاتولوژی یا مبانی طب بالینی ( حدود 1 سال ) : دروس این مرحله دانشجو را برای ورود به محیط واقعی و طب بالینی آماده می کند و می توان گفت یک مرحله ارتباط دهنده علوم پایه به مراحل بعدی است . دروس این دوره از تحصیل درک و بینش مورد نیاز برای ورود به مراحل بالینی را فراهم می کند و در هر ترم در قالب بلوک های درسی به بیماری های مرتبط با ارگان های مختلف بدن می پردازد و دروسی مثل پاتولوژی ( آسیب شناسی ) و فارماکولوژی ( داروشناسی ) نیز در این مقطع ارائه می شوند .
این دو مرحله در محیط دانشگاه سپری می شوند و هر دانشگاه با توجه به مقررات و برنامه های آموزشی خود این دو مرحله را برای دانشجو ارائه می کند . در ادامه دانشجو وارد محیط بیمارستان و مواجهه واقعی با بیماران می شود .
مرحله 3:کارآموزی بالینی یا استیجری(حدود 2 سال): این دوره ترکیبی از دروس نظری و تجربه عملی است . در این دوره دانشجو در بخش های مختلف بیمارستان به کارآموزی و یادگیری منطبق بر واقعیت می پردازد و به صورت بخش بخش در بیمارستان در مدت های مشابه کار می کند . البته در این دوره دانشجو زیر نظر استاد و همان طور که از اسمش پیداست در حال یادگیری و آموزش دیدن است . علاوه بر یادگیری عملی دروس نظری نیز در کنار آن ها وجود دارند که البته به مانند دوره علوم پایه زیاد نیستند . چند نمونه از بخش هایی که دانشجو در این مدت در آن ها به کارآموزی می پردازد عبارت اند از : بخش داخلی ، بخش اطفال ، بخش پوست ، بخش روان پزشکی و …..
مرحله 4: کارورزی بالینی یا اینترنی(حدود 2 سال): این بخش ، بخش چالش برانگیز پزشکی است چرا که دانشجو تقریبا به صورت تمام وقت در محیط بیمارستانی است و با آزادی عمل بیشتر نسبت به مرحله قبل و تبعا با مسئولیت بیشتر زیر نظر استاد و دستیار های استاد به بیماران رسیدگی می کند . کشیک های طولانی ، مدت زمان زیاد کار و فشار های جسمی و روانی از چالش های اصلی این مرحله هستند .
مرحله 5: طرح پزشکی(2 سال): مدرک پزشکی عمومی در پایان مرحله 4 به دانشجو اعطا می شود اما اکثر دانشجویان موظف اند تا دو سال را در شهر های کوچک یا مناطق کم برخوردار یا …. به فعالیت پزشکی بپردازند . البته این بخش وابسته به موارد مختلفی است که موضوع مقاله نیست اما به طور کلی این طرح دو سال است .
عملا در مرحله 4 شما یک پزشک هستید و در پایان مرحله 5 تعهد شما نیز به پایان می رسد اما بسیاری از پزشکان تصمیم می گیرند که در آزمون های تخصص شرکت کنند و ادامه مسیر تحصیلی خود را در تخصص ها و برای برخی حتی بعد از آن در فوق تخصص دنبال کنند . بحث تخصص و فوق تخصص را در مقالات دیگری بررسی می کنیم
فرصت های شغلی و فرصت های مهاجرت
بعنوان یک پزشک فرصت های شغلی متنوعی در برابر شماست و امنیت شغلی نسبتا خوبی دارید اما این کلیشه که همه پزشکان بسیار ثروتمند هستند کلیشه ای غلط است و درآمد شما به سطح تحصیلات ، مهارت و وضعیت جامعه مرتبط است اما با این وجود این رشته امنیت شغلی نسبتا بالایی دارد و نگرانی از لحاظ کار داشتن به احتمال زیاد ندارید . در مورد مهاجرت به طور کلی پزشکان عمومی شرایط محدود تری نسبت به پزشکان متخصص دارند
چالش های رشته پزشکی چیست؟
مطمئنا یکی از چالش های این رشته نیاز آن به مطالعه و سخت کوشی چندین ساله است . همان طور که بیان شد دوره پزشکی چند سال طول می کشد و در طی این سال ها برای کسب دانش و مهارت لازم باید زحمت زیادی کشید . بنابراین این رشته برای افرادی مناسب است که توانایی برنامه ریزی و تلاش مداوم و بلند مدت را داشته باشند . دیگر چالش که بسیاری از افراد آن را جدی نمی گیرند محیط کار پزشکان است . برای برخی افراد مواجهه با بیماران و محیط های بیمارستانی خوشایند نیست . در بیمارستان صحنه های ناگواری وجود دارد که فشار روانی زیادی برای برخی افراد ایجاد می کند . اگر چه بسیاری معتقدند این صحنه های ناگوار و فشار های روحی بعد از مدتی عادی می شود و تا حدی هم درست است اما برای برخی این فشار ها قابل هضم نبوده و نهایتا موجب خروج آن ها از این رشته می شود . دیگر چالش این رشته این است که هفت سال زمان میبرد . در رشته های مهندسی یا سایر رشته های علوم پزشکی دوره تحصیل زمان کمتری می گیرد . چالش دیگر رشته پزشکی قبولی در آن است که البته به دلیل تقاضای بالا برای ورود به این رشته است .
نقش دانشگاه در رشته پزشکی چیست؟ آیا اعتبار مدرک وابسته به دانشگاه است؟
یکی از مزایای رشته پزشکی این است که برای ورود به بازار کار ، داشنگاه محل تحصیل شما مانند خیلی از رشته های دیگر نقش اساسی ندارد و چه در دانشگاه علوم پزشکی تهران تحصیل کرده باشید چه در دانشگاه های کمتر شناخته شده باز هم مدرک پزشکی شما معتبر است و می توانید به فعالیت حرفه ای بپردازید چرا که بخش مهمی از دوره تحصیل شما در بیمارستان طی می شود و لازمه گذر از این دوره ها تلاش کافی است .
توصیه نهایی :
اگر قصد دارید در این رشته تحصیل کنید بهتر است که ابتدا شخصیت و خصوصیات خود را بشناسید و بعد به تحقیق ادامه دهید.با افراد تحصیل کرده در این رشته صحبت کنید چه آنان که کاملا از رشته راضی هستند و چه افرادی که در این رشته با مشکل مواجه شدند و حتی از آن خارج شدند.به طور کلی صحبت با افرادی با تجربه در این زمینه به شما دید بهتری نسبت به چند مقاله خواهد داد.
در نهایت تیم کتاب سنج برای همه شما عزیزان آرزوی موفقیت و سلامتی دارد.